Edit

Payment Support

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Sadece son yılların değil, belki de insanlık tarihinin en çok konuşulan, üzerinde en çok kafa yorulan belki de en çok yazıp çizilen konularının başındadır liderlik meselesi.

İnsanlar eski zamanlardan beri topluluk halinde yaşamış, her zaman o gün adına lider denmese de bir yol gösterene ihtiyaç duymuşlardır. Kabilelerden askeri yapılara, sivil toplum kuruluşlarından şirket yönetimlerine veya  devlet yönetimlerine kadar neredeyse tüm örgütsel yapılarda liderlikten bahsetmek mümkün.

Liderlikle ilgili her ne kadar bir sürü tanımlama yapılmış olsa da halen daha dünyanın kabul ettiği tek bir liderlik tanımında hemfikir olunmuş değil.

Fakat ortak noktada buluşulan bazı kavramların olduğunu söyleyebiliriz. Bunlar: vizyon aşılama, ilham verme, etkileme, peşinden sürükleme ve karizmadır.

Liderlikte Karizmanın Önemi

Araştırmalara göre karizma kavramı, 1980’lerden sonra iş dünyasının gündemine gelmeye başladı. Karizma kavramının ne olduğu, kaynağının ne olduğunu merak eden edene.  Karizma konusu psikolojiden siyasete, sosyolojiden yönetim bilimlerine kadar birçok bilim dalı tarafından incelendi. Her bir bilim dalı kendi çerçevesinden bakarak ortaya çeşitli hipotezler atmış olsa da gerçek şu ki karizmatik olmak liderlikte çok önemli bir özellik. Bazı araştırmalara göre; ne tarz liderlik olursa olsun liderlik, birçok özelliklerinin içerisinde karizma özelliğinin %43 oranında bir ağırlığa sahip olduğunu ifade ediyor.

Liderlik dendiğinde akıllara salt bir liderlik tarzının gelmemesi gerekir. Bugün demokratik liderlikten otokratik liderliğe, durumsal liderlikten babacan liderliğe kadar onlarca liderlik modelinden bahsetmek mümkün. Fakat hangi tür bir liderlik olursa olsun, değişmeyen kavramlardan birisi de “Karizma” meselesi. Karizma ise liderlikle birleştiğinde olumlu sonuçlar üreten veya olumsuz sonuçlara götüren olarak ikiye ayrılır. Her ne kadar bu yazımda karizmanın olumlu yönlerini kaleme alsam da, dünya tarihinde kötü izler bırakan, kötü liderlik modeli olarak anılan Adolf Hitler’in de karizmatik bir lider olduğunu hatırlatmak isterim.

Karizma Nedir?

Karizmanın ne olduğu, kimlerde var olup kimlerde olmadığı, nasıl oluştuğu veya nasıl karizmatik olunduğuna dair birçok konunun halen daha incelenmeye devam ettiğini biliyoruz.

Liderler gayelerini gerçekleştirmek için izleyicilerini bir şekilde etkilemeli, düşüncelerine inandırmalı ve ulaşılacak hedefe odaklamak için ikna ederek onları motive etmesi gerekir. Liderliğin tılsımının gereği tüm bunları yaparken herhangi bir zorlama ile bunu yapmamalı, doğal olarak kendiliğinden gerçekleşmelidir.

Karizma Lidere Ne Sağlar?

  • İzleyicilerin liderlerine güvenmesini ve bağ kurmasını sağlar,
  • Lidere olan hayranlık seviyesinin yükseltir,
  • Lidere olan saygı, güven ve inanç gibi duyguları besler,
  • Liderden gurur duyulmasına, ondan övünerek bahsedilmesini sağlar,
  • İnanç ve değerler gibi manevi konularda ortak noktada buluşmayı sağlar,
  • İlham kaynağı olmayı ve yapabilecekleri inancını aşılar,
  • Hedeflere odaklar ve yüksek performans sergilenmesine neden olur,
  • Lider ne isterse izleyicilerin sorgusuz sualsiz uygulamasını sağlar.

Liderler Karizmaları İle:

  • İzleyicilerinin duygularını yönetir,
  • Takipçilerini hedefe odaklayarak başarmaları için motive eder,
  • Çevresindeki insanları etkilemeyi başarabilir,
  • Ekibine veya etrafındaki kişilere ilham verir,
  • İnsanları etrafında toplayarak onları etkiler.

Karizmatik Olmanın Üç Bileşeni

Karizma konusu her ne kadar yeni gibi algılansa da aslında işin aslı öyle değil. Bu konunun özü Antik çağa kadar dayanır. Antik çağ düşünürlerinden ve 2400 yıl önce yaşamış Aristo’nun ikna için üç kuralının olduğundan bahsedilir.

Aristo’nun ikna için ortaya attığı bu üç özelliğin karizmanın atası olduğu, bunların etkili bir şekilde kullanılması durumunda karizmanın güçlendirileceğinden bahsedebiliriz.

Aristo’nun Üçlü İkna Yaklaşımı

Ethos: Takipçilerinin liderlerine güvenmesini ve liderin onların gözünde kredibilitesinin derecesini ifade eder. Ethos, liderin kişisel özelliklerini, karakterini, giyimini, vücut dilini kullanmayı, konuşma biçimi gibi özelliklerinin iknada etkili olduğunu öne sürer. Bu özellik çoğunlukla somut çıktıları ortaya koyar. Görme ve duyma duyularının etkisiyle beyinde ikna mekanizması aktif edilir.

Logos: Liderin takipçilerini mantık ile ikna edebilmesini ifade eder. Tabi ikna edebilmek için daha çok kanıtlara başvurulması gerektiği, rakamlar veya çeşitli rasyonel sonuçların ikna unsurları kullanmasını ifade eder. Sebep sonuç ilişkisi, analitik düşünme gibi kavramları da içerisinde barındıran Logos daha çok sol beyin yani mantıksal fonksiyonlara  hitap etme olarak bilinir.

Pathos: Liderin izleyicilerin duygularına hitap ederek onların kalbine girerek ikna edilmesine karşılık gelir. Bu da lidere takipçilerin duygularını anlamayı, onlarla empati kurmayı, psikolojik duygu durumlarını anlayarak buna göre hareket etmesi gerektiği ifade eder. Pathos, daha çok sağ beyin yani duygusal fonksiyonlara hitap etme olarak da bilinir.

Karizmatik Olmayı Nasıl Başaracağız?

Son yılların en karizmatik iş lideri olarak gösterilen, Apple’ın efsane CEO’su, rahmetli Steve Jobs için zamanında silik, sıkılgan, beceriksiz görünen biri gibi olduğu ve yılmadan karizmasını artırmak için çaba sarf ettiği aktarılır.

Gelin görün ki bugün adı üzerinden yüzlerce liderlik kitabının yazıldığını, liderlikte referans gösterilen bir şahsiyete dönüştüğünü herkes biliyor.  Buradan da anlaşılacağı gibi liderlikte karizma özelliği doğuştan gelen ayrıcalıklı bir özellik değil, teknikleri öğrenilip doğru bir şekilde uygulanırsa herkeste geliştirilebileceğini anlıyoruz.

 

KARİZMATİK OLMAYI ARTIRACAK 10 İKNA ADIMI

1- Dürüst ve Güvenilir olmak:

Sadece liderlik için değil, insan olmanın gerekliliklerinden biridir dürüst olmak. Dürüstlük beraberinde insanların size güvenmesini getirir. Hangi tür bir liderlik modeli olursa olsun izleyicilerin liderlerinin dürüst, özü sözü bir, onları yarı yolda bırakmayacağına inanması gerekir. Dürüstlük ve güvenilirlik tıpkı su ile unu bir arada tutan, kaliteli bir ekmek olmasını sağlayan bir maya gibi diğer tüm bileşenleri arada tutan önemli bir özelliktir.

2- Tutku Aşılamak

Özellikle stratejik liderlik modelinin en önemli bileşenlerinden olan yüksek seviyeli, ulaşılması zor hedefler belirlemek önemli bir liderlik özelliğidir. Hedeflerin belirlenmesi kadar neden bu hedeflerin neden belirlendiği ve bu hedeflerin gerçekleşmesi durumunda asıl amacın ne olduğunu ve neden bu hedefe odaklanma gerektiğinin açıklanmasına ihtiyaç duyulur.  Bu noktada, liderin öncelikle koyduğu hedefe kendisi inanması, önüne çıkacak tüm engelleri aşmaya dair düşüncesi ve enerjisi veya motivasyonu olduğunu karşı tarafa aktarabilmesi gerekir. Bunu yaparken de duygulara hitap ederek, rol yapmadan tutkulu bir şekilde yapması önemlidir.

3- Metafor Kullanmak

İnsan beyni, biyolojik olarak imgeleme yöntemiyle hızlı öğrenmeye kodlanmıştır. İzleyicilere bir konuyu süslü cümleler, teorik temeller yerine neredeyse her sunumda görmeye alışık olduğumuz “buz dağının görünen kısmı”, “hepimiz aynı gemideyiz” gibi  benzetmelerle insan beyninde karşılığı olan somut nesnelerle anlatmak iknayı, doğal olarak da karizmayı güçlendireceği bilinmelidir.

4- Hikâye Anlatmak

Matbaanın icadına kadar adına kadim bilgi de denen; insanlar elde ettikleri bilgileri, deneyimleri veya tecrübeleri sözlü ve çoğunlukla da masallar, hikâyeler hatta kimi zaman da özlü veya atasözleri ile kendisinden sonrası nesillere aktarmıştır.

Bugün ise bilgiye hızlı ulaşma, bir konuyla ilgili bilginin onlarca çeşidinin farklı mecralardan ulaşılmasından da kaynaklı ciddi bir bilgi bombardımanı ile karlı karşıyayız. Hâlbuki genetik miraslarımızdan olan hikâyelerle öğrenme şeklimiz halen daha en iyi öğrenme yöntemlerinden biridir diyebiliriz.

5- Vücut Dilini Etkili Kullanmak

Konuşmalarda canlı bir ses tonu kullanmak ve yeri ve zamanına göre jest ve mimikleri etkin bir şekilde kullanmak ve bu konuda ustalaşmak karizmatik olma ve ikna etmede etkili olma noktasında önemli bir yer barındırıyor.

Bu demek değil ki herkesin tıpkı bir spiker gibi hatasız ve akıcı bir şekilde konuşması gerekir. Özellikle beyin ile entegre çalışan, çoğu zaman duyguları ve hissedilenleri hatasız bir şekilde dışa vuran el ve yüz hareketlerinin yeri ve zamana göre etkili bir şekilde kullanılması karizmatik olmayı güçlendiren özelliklerdendir.

6- Duygu-Mantık Dengesi Kurmak

Aristo’nun Ethos, Logos, Patos üçlemesinde olduğu gibi ikna etmek için izleyicileri sadece tek açıdan yaklaşılarak etkilemek  mümkün değildir. Karizmatik olmak için bu üçünün belirli oranlarsan kullanılarak ikna edilmeye çalışılması bir gerekliliktir. Peki, bu oran ne olmalı? Ne yazık ki bununla ilgili henüz keşfedilmiş bir altın oran olmamakla birlikte, çoğu araştırmada insanların %25 oranında mantık, %60 oranında duygu ve %15 görünüş ve kişisel özellikle ikna edildiğine dair sonuçlar olduğunu görüyoruz.

7- Ahlaki Yargılara Vurgu Yapmak

İnsanların ikna edilmesi veya onları etkilemek için her zaman mantık veya bireysel duygularla hareket etmek yetmez. Özellikle manevi liderlikte veya inançlarla ilgili konularda ahlak, etik ve ortak inançları merkeze koyarak ve çeşitli örnekler vererek izleyicilerin etkilenmesi söz konusudur. Öyle ki, bazen öyle bir izleyici grup vardır ki, diğer tüm detaylardan daha çok ahlaki veya manevi konuları merkeze koyarak ikna edilmesi gerekebilir. Bu konunun izleyicilerin özelliklerine göre kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa oranın ne olacağı gibi konular liderin ustalığı ile paralellik gösterir.

8- Kıyaslamalar Yapmak

İnsan beyni, alışveriş yaparken veya bir karar alırken de bir şeyi başka bir şey ile karşılaştırma yapmaya oldukça alışmıştır. İzleyiciler ikna edilirken çeşitli kıyaslamaları duymak isterler. Bu kıyaslamalar, başka bir ülke ile izleyicilerin ülkelerinin, başka bir şirket ile kendi kurumlarının çeşitli parametrelerden hareketle olabileceği gibi tarihsel olarak kıyaslama veya öncesi sonrası şekliyle de kullanılabilir.

9- Argümanlar Kullanmak

TDK’ya göre argüman kelimesi kanıt, tez, iddia, sav anlamlarına karşılık gelir. Bu bir fikir, öngörü veya bir konuya dair beklentiler olabilir. Konu her ne ise, ikna edilecek kişilerin veya izleyicilerin ikna edilmesi için ortaya atılan konuyu güçlendirecek bilimsel çalışmalar veya araştırma raporları dayanak gösterilerek savunulan fikrin bağımsız bir şekilde desteklenmesi gerekir.

10- Özetleme Yapmak

Tıpkı hocalarımız aldığımız derslerin sonunda özetleme yaptığı gibi liderler de karizmalarını güçlendirmek için konu her ne ise, aralarda veya konuşmanın sonunda anlattığını özetleyerek veya adımları en basite indirgeyerek karşı tarafın anlamasına yardımcı olmalıdır. Bunu yapmak izleyicilerin zihninde onları basitlikten karmaşaya, karmaşadan yalınlığa doğru bir yolculukta seyahat ettirildiğine dair bir algı oluşmasına neden olur.

İster iş yaşamında isterse özel hayatta insanlarla birlikte yaşamak zorundayız. İnsanlarla yaşamanın da gereği, kimi zaman birilerini ikna etmek, kendi düşüncemizin doğruluğu kabul ettirmek veya daha da öteye geçerek bazen de insanları etkilememek zorundayız.

Bahsettiğim konuları uygulamak için lider olmak gerekmez. Adımlarıyla ele aldığım bu konuları hayatımızda uygulama fırsatı yakalayabilirsek sırasıyla:

  • İyi bir ikna edici,
  • Karizmatik ve
  • İyi bir lider olma ihtimali ortaya çıkar.

Mümkün olanları, olumlu sonuçlar ortaya koyacak şekilde uygulamanız dileğimle.

 

Dr. Kamil BAYAR

www.kamilbayar.com

www.viaconsulting.co

www.viaacademy.co

facebook.com/kamilbayar

twitter.com/drkamilbayar

instagram.com/dr.kamilbayar

youtube.com/kamilbayar